Góc Nhìn Vận Hành Xuất Sắc – Thứ Năm, Ngày 16/04/2026: Mỹ Thay Đổi Luật Chơi: Thuế Thép, Nhôm, Đồng Giờ Tính Trên Toàn Bộ Hóa Đơn.

Subscribe now

PHẦN 1 – THÔNG TIN CHÍNH THỨC

Ngày 2 tháng 4 năm 2026, Tổng thống Mỹ ký ban hành một Proclamation (sắc lệnh) sửa đổi toàn diện chế độ thuế quan theo Section 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại 1962 (Trade Expansion Act of 1962), áp dụng cho ba nhóm kim loại chiến lược: thép (steel), nhôm (aluminum) và đồng (copper), cùng với toàn bộ sản phẩm phái sinh (derivative products) có chứa các kim loại này. Sắc lệnh có hiệu lực từ 12:01 sáng giờ miền Đông (EDT) ngày 6 tháng 4 năm 2026, áp dụng cho tất cả hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ kể từ thời điểm đó — bất kể đã được đặt hàng hay đang trên đường vận chuyển trước ngày công bố. Đây không phải một điều chỉnh nhỏ hay một bổ sung kỹ thuật — đây là cuộc tái cấu trúc toàn diện nhất của hệ thống thuế quan kim loại Mỹ kể từ khi Section 232 lần đầu được áp dụng cho thép và nhôm vào năm 2018, và sự thay đổi này mang theo những hệ quả vận hành sâu rộng cho mọi doanh nghiệp sản xuất trên toàn cầu có sử dụng thép, nhôm hoặc đồng trong chuỗi cung ứng.

Thay đổi quan trọng nhất và mang tính bước ngoặt nhất nằm ở cách tính cơ sở thuế (tariff base). Trước ngày 6/4/2026, theo hệ thống áp dụng từ tháng 6/2025, thuế Section 232 đối với các sản phẩm phái sinh được tính dựa trên giá trị hàm lượng kim loại thực tế có trong sản phẩm nhập khẩu — tức là nếu một sản phẩm thành phẩm trị giá $100 nhưng chỉ chứa $30 giá trị thép, thuế chỉ áp trên $30 đó. Từ ngày 6/4/2026, quy tắc hoàn toàn thay đổi: thuế Section 232 giờ được áp trên toàn bộ giá trị hải quan (full customs value) của sản phẩm thành phẩm, không còn phân tách giá trị kim loại gốc và giá trị gia công. Cùng sản phẩm $100 nói trên, thuế giờ áp trên toàn bộ $100. Đây là sự thay đổi về triết lý tính thuế: từ “đánh thuế kim loại” sang “đánh thuế sản phẩm có chứa kim loại” — và hệ quả là mức thuế thực tế (effective tariff) tăng vọt đối với mọi sản phẩm phái sinh, đặc biệt là các sản phẩm có giá trị gia công cao nhưng hàm lượng kim loại không lớn như linh kiện ôtô, thiết bị điện, vật liệu xây dựng tiền chế, đồ gia dụng bằng thép không gỉ, và thiết bị công nghiệp.

Sắc lệnh thiết lập ba mức thuế suất chính theo cấu trúc phân tầng mới. Mức thứ nhất: 50% ad valorem (tính trên toàn bộ giá trị hải quan) áp dụng cho các sản phẩm thép, nhôm, đồng nguyên liệu và các sản phẩm phái sinh được liệt kê trong Annex I-A của sắc lệnh — đây là mức thuế cao nhất và bao trùm nhất, áp dụng cho phần lớn các mặt hàng kim loại cơ bản nhập khẩu vào Mỹ. Mức thứ hai: 25% ad valorem trên toàn bộ giá trị hải quan, áp dụng cho các sản phẩm phái sinh mà hàm lượng kim loại ngoại nhập chiếm hơn 15% trọng lượng — đây là mức thuế dành cho các sản phẩm “bán thành phẩm” hoặc thành phẩm có chứa kim loại ở mức đáng kể nhưng không phải kim loại nguyên liệu thuần túy. Mức thứ ba: 15% tổng hợp (bao gồm thuế MFN/Column 1 cộng thuế Section 232) áp dụng trên toàn bộ giá trị cho một số thiết bị công nghiệp nặng và thiết bị lưới điện (electrical grid equipment) được liệt kê trong Annex III, có hiệu lực tạm thời đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2027. Đáng chú ý, sắc lệnh cũng quy định rằng các sản phẩm có hàm lượng kim loại dưới 15% trọng lượng sẽ được miễn thuế Section 232 — đây là ngưỡng mới giúp phân loại rõ ràng giữa sản phẩm “chứa kim loại đáng kể” và sản phẩm “chứa kim loại không đáng kể”.

Sắc lệnh còn mang theo hai điều khoản đặc biệt về xuất xứ. Thứ nhất, hàng hóa có chứa nhôm có nguồn gốc Nga (Russian origin aluminum) tiếp tục chịu mức thuế trừng phạt 200% — mức cao nhất trong toàn bộ biểu thuế Section 232, phản ánh chính sách cô lập kinh tế Nga vẫn được duy trì. Thứ hai, Vương quốc Anh (UK) được hưởng mức thuế suất ưu đãi riêng với điều kiện nhôm phải được nấu chảy hoặc đúc lần gần nhất tại UK và thép phải được nấu chảy và rót tại UK — tức là quy tắc xuất xứ không chỉ dựa trên nơi gia công cuối cùng mà dựa trên nơi chế biến kim loại gốc, một tiêu chuẩn rất khắt khe.

Và cuối cùng, điều khoản có ảnh hưởng dài hạn nhất là việc Bộ Thương mại Mỹ (Commerce) và Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) được trao quyền bổ sung các mặt hàng phái sinh mới vào danh mục chịu thuế trên cơ sở liên tục (rolling basis) nếu xu hướng nhập khẩu đe dọa làm suy yếu mục tiêu của Section 232. Điều này có nghĩa là danh mục chịu thuế không cố định mà có thể mở rộng bất kỳ lúc nào — tạo ra một trạng thái bất định thường trực (permanent uncertainty) cho mọi doanh nghiệp xuất khẩu sản phẩm chứa kim loại vào Mỹ, bao gồm các doanh nghiệp sản xuất thép, nhôm, đồng và sản phẩm phái sinh tại Việt Nam. Đối với các doanh nghiệp Việt Nam trong ngành thép xây dựng, nhôm định hình, linh kiện cơ khí, thiết bị điện và đồ gia dụng kim loại — những ngành có tỷ trọng xuất khẩu sang Mỹ đáng kể — sắc lệnh này buộc phải rà soát lại ngay lập tức: tariff exposure (mức độ phơi nhiễm thuế quan), landed cost calculation (cách tính giá thành đến kho Mỹ), pricing strategy (chiến lược giá bán), và sourcing decision (quyết định nguồn cung nguyên liệu), bởi vì bản đồ chi phí sản xuất toàn cầu — đặc biệt đối với mọi sản phẩm có chứa thép, nhôm hoặc đồng — vừa bị vẽ lại hoàn toàn chỉ trong một đêm.

Share

PHẦN 2 – BỐI CẢNH & Ý NGHĨA